กฎหมายและความเสี่ยงที่ต้องรู้

01

พระราชบัญญัติการพนัน พ.ศ. 2478 โดยสรุป

กฎหมายหลักที่ควบคุมการพนันในประเทศไทยคือพระราชบัญญัติการพนัน พ.ศ. 2478 ซึ่งบังคับใช้มานานกว่า 80 ปีและยังเป็นฐานทางกฎหมายหลักจนถึงปัจจุบัน หลักการสำคัญคือการพนันทุกชนิดถือเป็นสิ่งผิดกฎหมาย เว้นแต่จะได้รับอนุญาตจากรัฐเป็นการเฉพาะ เช่น สลากกินแบ่งรัฐบาลและการแข่งม้าที่มีใบอนุญาตถูกต้อง

กฎหมายฉบับนี้แบ่งการพนันออกเป็นบัญชี ก และบัญชี ข ตามความร้ายแรงของแต่ละประเภท แต่ไม่ว่าจะอยู่ในบัญชีใด หากไม่ได้รับอนุญาตก็ถือว่าผิดกฎหมายทั้งสิ้น หวยใต้ดินและเว็บพนันออนไลน์ทุกรูปแบบจึงอยู่นอกเหนือการคุ้มครองตามกฎหมายฉบับนี้เสมอ ไม่ว่าเว็บนั้นจะจดทะเบียนในต่างประเทศหรือไม่ก็ตาม

02

สิ่งที่ถูกกฎหมายและสิ่งที่ไม่ถูกกฎหมาย

ช่องทางที่ถูกกฎหมายในการซื้อสลากมีอยู่สามรูปแบบเท่านั้น คือสลากแบบใบจากผู้ค้าที่ได้รับโควตา สลากดิจิทัล L6 ผ่านแอปเป๋าตัง และสลาก N3 ตัวเลขสามหลัก ทั้งสามช่องทางออกโดยสำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาลโดยตรงและมีการควบคุมราคาอย่างชัดเจน อ่านรายละเอียดสลากดิจิทัลเพิ่มเติมได้ที่หน้าสลากดิจิทัลผ่านแอปเป๋าตัง

นอกเหนือจากสามช่องทางนี้ การซื้อขายเลขหรือวางเดิมพันในรูปแบบใดก็ตามที่ไม่ผ่านสำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาลถือว่าไม่ถูกกฎหมายทั้งหมด ไม่ว่าจะเรียกตัวเองว่าหวยหุ้น หวยใต้ดิน หรือเว็บพนันออนไลน์ที่อ้างใบอนุญาตจากต่างประเทศก็ตาม

ตัวอย่างกรณีที่พบบ่อย

หลายคนเข้าใจผิดว่าเว็บพนันออนไลน์ที่มีใบอนุญาตจากต่างประเทศแปะไว้ในหน้าเว็บถือเป็นช่องทางที่ถูกกฎหมายในไทยด้วย ความจริงคือใบอนุญาตจากต่างประเทศไม่มีผลคุ้มครองใด ๆ ภายใต้กฎหมายไทย การเล่นผ่านเว็บเหล่านี้ยังถือว่าผิดพระราชบัญญัติการพนัน พ.ศ. 2478 เช่นเดิมทุกประการ

03

หวยใต้ดินและเว็บพนันออนไลน์

หวยใต้ดินคือการรับแทงเลขนอกระบบของสำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาล มักอิงผลรางวัลจากสลากรัฐบาลหรือดัชนีตลาดหุ้น แต่ไม่มีการควบคุมราคาหรือกลไกตรวจสอบใด ๆ เว็บพนันออนไลน์ที่ให้แทงเลขหรือหวยในลักษณะเดียวกันก็จัดอยู่ในหมวดเดียวกันตามกฎหมาย

จุดร่วมของทั้งสองรูปแบบคือไม่มีหน่วยงานใดกำกับดูแลราคา ความปลอดภัยของเงินที่วางไว้ หรือการจ่ายเงินรางวัลจริง ผู้เล่นจึงรับความเสี่ยงทั้งหมดไว้เพียงลำพัง ต่างจากสามช่องทางที่ถูกกฎหมายซึ่งมีสำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาลเป็นผู้รับผิดชอบโดยตรงทุกขั้นตอน

04

บทลงโทษตามมาตรา 12 ผู้เล่นก็มีความผิดด้วย

มาตรา 12 แห่งพระราชบัญญัติการพนัน พ.ศ. 2478 กำหนดโทษสำหรับผู้เล่นการพนันที่ไม่ได้รับอนุญาตไว้ชัดเจนว่า ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับไม่เกิน 5,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ โทษนี้ใช้กับผู้เล่นโดยตรง ไม่ใช่เฉพาะเจ้ามือหรือผู้จัดให้มีการเล่นเท่านั้น

หลายคนเข้าใจผิดว่าหากไม่ใช่เจ้ามือก็จะไม่มีความผิด แต่ในทางปฏิบัติเจ้าหน้าที่ตำรวจสามารถดำเนินคดีกับผู้เล่นที่ซื้อหวยใต้ดินหรือวางเดิมพันบนเว็บพนันออนไลน์ได้เช่นกัน ส่วนผู้จัดให้มีการเล่นหรือเจ้ามือต้องรับโทษจำคุกตั้งแต่ 3 เดือนถึง 3 ปี และปรับตั้งแต่ 500 บาทถึง 5,000 บาท ซึ่งหนักกว่าฝั่งผู้เล่น

05

การปิดกั้นเว็บไซต์โดยกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม

กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม หรือ MDES มีอำนาจปิดกั้นเว็บไซต์พนันออนไลน์ตามกฎหมาย และดำเนินการปิดกั้นเว็บลักษณะนี้เป็นจำนวนหลายพันเว็บไซต์ในแต่ละปี สะท้อนว่าหน่วยงานรัฐมองว่าเว็บพนันออนไลน์เป็นภัยที่ต้องจัดการอย่างต่อเนื่อง ไม่ใช่ปัญหาที่ปล่อยผ่าน

เว็บพนันออนไลน์จำนวนมากจึงเปลี่ยนโดเมนหรือที่อยู่บ่อยครั้งเพื่อหลบเลี่ยงการปิดกั้น ผู้เล่นที่ตามเข้าไปเล่นต่อในโดเมนใหม่ทุกครั้งที่ถูกปิด ควรตระหนักว่าพฤติกรรมการไล่ตามเว็บไซต์แบบนี้เองก็เป็นสัญญาณว่าการเล่นเริ่มกลายเป็นนิสัยที่ควบคุมได้ยากขึ้นเรื่อย ๆ

06

ความเสี่ยงเมื่อไม่มีการคุ้มครองผู้บริโภค

เพราะหวยใต้ดินและเว็บพนันออนไลน์ไม่ถูกกฎหมาย ผู้เล่นจึงไม่มีสิทธิ์ฟ้องร้องเรียกเงินคืนหากเจ้ามือหรือเว็บไม่จ่ายเงินรางวัล เคยมีคดีที่เป็นข่าวโด่งดังซึ่งผู้เสียหายแทงหวยใต้ดินจนมีมูลค่าความเสียหายรวมสูงถึงราว 74 ล้านบาท แต่ศาลไม่รับให้เรียกเงินคืนได้ เพราะการพนันที่ผิดกฎหมายไม่ได้รับความคุ้มครองในทางแพ่ง

ความเสี่ยงนี้ซ้อนทับกับความเสี่ยงด้านจิตใจ เพราะเมื่อเสียเงินไปแล้วและรู้ว่าไม่มีทางเรียกคืนได้ตามกฎหมาย ผู้เล่นบางคนเลือกเล่นต่อเพื่อพยายามเอาทุนคืน หรือที่เรียกว่าการไล่ตามผลขาดทุน พฤติกรรมนี้เป็นจุดเริ่มต้นสำคัญของการเล่นพนันจนกลายเป็นการเสพติดที่ควบคุมไม่ได้

ตัวอย่างกรณีที่พบบ่อย

กรณีที่พบบ่อยคือผู้เล่นที่เสียเงินจากหวยใต้ดินในงวดหนึ่ง แล้วตัดสินใจเพิ่มเงินเดิมพันในงวดถัดไปเพื่อชดเชยเงินที่เสียไป หากรู้สึกว่ากำลังเพิ่มเงินเดิมพันเรื่อย ๆ โดยไม่มีเหตุผลอื่นนอกจากอยากเอาทุนคืน นั่นคือสัญญาณที่ควรหยุดและขอคำปรึกษาจากสายด่วนสุขภาพจิต 1323 ก่อนที่จะเสียมากขึ้นไปอีก

07

ข้อควรระวังเรื่องข้อมูลส่วนตัวและการเงิน

การสมัครสมาชิกกับเว็บพนันออนไลน์มักต้องกรอกข้อมูลส่วนตัวและผูกบัญชีธนาคารหรือกระเป๋าเงินดิจิทัลไว้กับเว็บที่ไม่มีการกำกับดูแลใด ๆ ข้อมูลเหล่านี้อาจถูกนำไปใช้ต่อโดยไม่ได้รับความยินยอม หรือถูกส่งต่อให้บุคคลอื่นโดยที่ผู้เล่นไม่มีทางตรวจสอบหรือควบคุมได้เลย

ด้านการเงินก็มีความเสี่ยงไม่ต่างกัน เพราะเว็บเหล่านี้ไม่มีมาตรฐานความปลอดภัยของธุรกรรมตามที่หน่วยงานกำกับดูแลทางการเงินกำหนด บัญชีธนาคารที่ใช้โอนเงินเข้าออกกับเว็บพนันผิดกฎหมายอาจถูกอายัดในกระบวนการตรวจสอบเส้นทางการเงินของเจ้าหน้าที่ได้เช่นกัน แม้ผู้เล่นจะไม่ใช่เจ้ามือก็ตาม

08

แนวทางที่ปลอดภัยกว่าสำหรับผู้ซื้อ

ทางเลือกที่ปลอดภัยกว่าเสมอคือการซื้อผ่านสามช่องทางที่ถูกกฎหมาย ได้แก่สลากแบบใบ สลากดิจิทัล L6 ผ่านแอปเป๋าตัง และสลาก N3 เพราะทุกช่องทางนี้มีสำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาลรับผิดชอบราคาและการจ่ายเงินรางวัลโดยตรง อ่านขั้นตอนตรวจผลและขึ้นเงินรางวัลได้ที่หน้าวิธีตรวจผลสลากและขึ้นเงินรางวัล

หากรู้สึกว่าการซื้อสลากหรือเล่นพนันเริ่มกินเวลาและเงินมากกว่าที่ตั้งใจไว้ หรือรู้สึกว่าต้องเล่นต่อเพื่อเอาทุนคืนอยู่บ่อยครั้ง สามารถขอคำปรึกษาได้ฟรีที่สายด่วนสุขภาพจิต 1323 ซึ่งเปิดให้บริการตลอด 24 ชั่วโมงและมีเจ้าหน้าที่ที่เข้าใจปัญหาการพนันโดยเฉพาะ นอกจากนี้ยังสังเกตวิธีแยกแยะเว็บหลอกลวงเพิ่มเติมได้ที่หน้าสังเกตเว็บหลอกลวงอย่างไร

อ่านเพิ่มเติมในหัวข้อที่เกี่ยวข้อง

• สลากดิจิทัลผ่านแอปเป๋าตัง
• สลาก N3 ตัวเลขสามหลัก
• วิธีตรวจผลสลากและขึ้นเงินรางวัล
• สังเกตเว็บหลอกลวงอย่างไร

คำถามที่พบบ่อย